ونس: مذاکرهکنندگان ایرانی نتوانستند توافق را نهایی کنند؛ توپ در زمین تهران است

جِیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، شامگاه دوشنبه ۲۴ فروردین در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت که هیأت ایرانی در مذاکرات اخیر نتوانسته است توافق را نهایی کند و اکنون «توپ در زمین ایران است». به گفته او، واشینگتن در گفتوگوهای مربوط به پایان جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران، خطوط قرمز خود را بهروشنی برای تهران مشخص کرده است.

ونس که سرپرستی هیأتی آمریکایی را بر عهده داشت، روز شنبه ۲۲ فروردین در اسلامآبادِ پاکستان با مقامهای ایرانی دیدار کرد؛ دیدارهایی که بدون دستیابی به توافق برای پایان دادن به جنگ به پایان رسید.

او با اشاره به «پیشرفت زیاد» در گفتوگوها افزود که طرف ایرانی برای نهاییسازی شروط نیازمند معاون رئیسجمهور آمریکا گفت ایالات متحده «پیشنهادهای زیادی» روی میز گذاشته و در دو مورد مشخص هیچ جای چانهزنی باقی نگذاشته است: نظارت آمریکا بر اورانیوم غنیشده ایران و ایجاد سازوکاری برای اطمینان از اینکه ایران در آینده بهدنبال سلاح هستهای نخواهد رفت.

او همچنین بر لزوم خروج مواد غنیشده از ایران تأکید کرد و گفت واشینگتن میخواهد مالکیت آن مواد را در اختیار داشته باشد. به گفته ونس، آنچه برخی «غبار» مینامند، یعنی اورانیوم غنیسازیشدهای که ایران در اختیار دارد، باید از کشور خارج شود تا «ایالات متحده بر آن کنترل داشته باشد».

او افزود صرف اعلام اینکه ایران دنبال سلاح هستهای نمیرود کافی نیست و باید روشی برای اطمینان از آن وجود داشته باشد. ونس گفت بخشی از اورانیوم غنیشده در سطح بالا پس از بمبارانهای پیشین آمریکا زیر زمین مدفون شده اما همچنان امکان دسترسی حکومت ایران به آن وجود دارد و از منظر بلندمدت، باید بهطور کامل از کشور خارج شود.

اظهارات ونس در حالی مطرح میشود که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیشتر گفته بود با وجود پیشرفت در برخی موضوعات، «آمریکا بهخاطر رویکرد زیادهخواهانه و تغییر مداوم مطالبات، مانع از حصول توافق شد». او با تأکید بر اینکه «در حال حاضر توپ در زمین جمهوری اسلامی است» گفت آمریکا روشن کرده در کدام موارد «مایل به مدارا»ست و اینکه آیا گفتوگوهای بیشتری انجام خواهد شد یا در نهایت به توافقی میرسد، به تهران بستگی دارد.

ونس همچنین گفت واشینگتن در ازای آتشبس دو هفتهای که هفته گذشته توافق شد، انتظار دارد ایران تنگه هرمز را که به گفته او اکنون عملاً بسته است، «بهطور کامل» باز کند. نزدیک به یک هفته از آتشبس میگذرد اما رفتوآمد کشتیها در این آبراه به وضعیت عادی بازنگشته است.

بهگزارش او، پس از ناموفق بودن مذاکرات اسلامآباد، آمریکا به ارتش خود دستور داده از روز دوشنبه محاصره دریایی تمامی کشتیهایی را که به مقصد بنادر ایران در حرکت هستند یا از آن خارج میشوند آغاز کند. ونس هشدار داد اگر تهران برای بازگشایی تنگه هرمز پیشرفتی نشان ندهد، روند مذاکرات تغییر خواهد کرد.

در پسزمینه این تحولات، رهبری جمهوری اسلامی پس از کشته شدن علی خامنهای در نخستین روز حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند ۱۴۰۴ بر عهده پسرش مجتبی خامنهای است؛ فردی که پس از اعلام رهبری هنوز در انظار عمومی ظاهر نشده و تنها چند پیام مکتوب منسوب به او منتشر شده است.

ونس در جمعبندی گفت تیمهای دو طرف به پایتختهای خود بازمیگردند و ادامه مسیر به تصمیم تهران بستگی دارد؛ بهویژه در زمینه شروطی که واشینگتن «کاملاً شفاف» اعلام کرده است.