مقامهای ایرانی: حملات آمریکا و اسرائیل هویت فرهنگی و نهادهای آموزشی را هدف گرفته است

مقامهای ایرانی میگویند موج حملات آمریکا و اسرائیل بهطور هدفمند میراث فرهنگی و نهادهای علمی کشور را نشانه گرفته و به «هویت ایرانی» ضربه زده است. در حالی که واشنگتن و تلآویو تأکید دارند تنها به اهداف نظامی حمله میکنند، دادههای ارائهشده از سوی دولت ایران و گزارشهای رسانههای محلی از تخریب گسترده خبر میدهند: تا کنون دستکم ۵۶ محوطه میراث فرهنگی، ۳۰ دانشگاه و ۵۵ کتابخانه آسیب دیدهاند.

رضا صالحیامیری، وزیر فرهنگ و گردشگری ایران، در مصاحبهای در اول آوریل، تخریبهای اخیر را «حملهای عمدی و آگاهانه» به هویت ایرانی توصیف کرد. به گفته مقامهای تهران، آنچه از آن با عنوان «جنگ علیه ایران» یاد میکنند، از ۲۸ فوریه با حمله به دبستان دخترانه شجره طیبه در بندر میناب در جنوب کشور آغاز شد؛ حملهای که به مرگ دستکم ۱۷۰ نفر، عمدتاً دختران ۷ تا ۱۲ ساله، انجامید.

رئیسجمهور دونالد ترامپ در ابتدا نقش آمریکا در آن حمله را رد کرد، اما چند رسانه مستقل و سازمانهای حقوق بشری، از جمله عفو بینالملل، اعلام کردهاند بررسیهایشان نشان میدهد این حمله احتمالاً عمدی بوده و از موشک کروز تاماهاوک ساخت آمریکا در آن استفاده شده است. در ادامه، دانشگاهها و مراکز پژوهشی نیز هدف قرار گرفتند.

در ۲۸ مارس، دانشگاه علم و صنعت ایران در تهران بهگفته رسانههای داخلی با حملات هدفمند روبهرو شد؛ هنوز حجم خسارت و تلفات احتمالی آن روشن نیست. یک روز بعد، دانشگاهی در اصفهان از دومین حمله از آغاز درگیریها خبر داد که به زخمی شدن چهار عضو هیئت علمی انجامید. چهارم آوریل، مؤسسه پژوهشی لیزر و پلاسما در دانشگاه شهید بهشتی تهران بمباران شد.

این دانشگاه در بیانیهای این اقدام را «حملهای آشکار به عقلانیت، پژوهش و آزادی اندیشه» خواند و از همتایان دانشگاهی در سراسر جهان خواست نسبت به این حملات مشابه آگاهیرسانی کنند. حسین سیماییصراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، روز شنبه در بازدید از همان مرکز گفت دانشمندان ایرانی «دهههاست هدف قرار گرفتهاند» و یادآور شد که به گفته او چند استاد دانشگاه شهید بهشتی در جریان جنگ دوازدهروزه ژوئن ۲۰۲۵ ترور شدند؛ اقدامی که او آن را به اسرائیل نسبت داد.

او افزود: «حمله به دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی یعنی بازگرداندن جامعه به عصر حجر»؛ عبارتی که به تهدید پیشینِ ترامپ برای بمباران ایران «تا بهگفته مقامهای دانشگاهی، حملات به دانشگاه علم و صنعت در اواخر مارس یکی از مراکز پژوهشی این مجموعه را به تلی از خاک تبدیل و بخشهای دیگری را تخریب کرد؛ مرکزی که روی توسعه ماهوارههای ساخت داخل کار میکرد.

همچنین «مؤسسه پاستور ایران» در مرکز تهران، که بیش از یک قرن پیش با همکاری انستیتو پاستور پاریس تأسیس شده و اکنون مستقل اداره میشود، هدف قرار گرفت. این مؤسسه در حوزه بیماریهای عفونی، تولید واکسن و فرآوردههای زیستی و ارائه خدمات تشخیصی پیشرفته فعالیت دارد. در ۶ آوریل ۲۰۲۶ نیز به یکی از برجستهترین دانشگاههای علمی کشور، دانشگاه صنعتی شریف تهران، حمله شد.

یک خبرنگار مستقر در تهران، توحید اسدی، گزارش داد مسجد و برخی آزمایشگاههای این دانشگاه بهشدت آسیب دیدهاند و افزود که منطقه شریف پیشتر نیز شاهد حملات دیگری بوده، از جمله حمله به یک تأسیسات گاز. در حالی که آمریکا و اسرائیل میگویند عملیاتشان متوجه زیرساختهای نظامی است، مقامات و نهادهای دانشگاهی ایران این روند را تلاشی سازمانیافته برای هدف گرفتن فرهنگ و علم کشور میدانند و از جامعه علمی جهان خواستهاند نسبت به پیامدهای آن هشدار دهند.

با ادامه ارزیابی خسارات، امکان افزایش آمار اعلامشده وجود دارد.