جنگ ایران چگونه تجارت جهانی را مختل کرده است؟
جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، کسبوکارها در سراسر جهان را دچار تلاطم کرده، قیمت انرژی را بالا برده، عرضهٔ مواد اولیه حیاتی را تحت فشار قرار داده و پرسشهایی دربارهٔ قابلاعتماد بودن مسیرهای تجاری مهم برای جریان کالاها، از مواد غذایی تا قطعات خودرو، ایجاد کرده است.
خبرگزاری رویترز مهمترین اختلالات تاکنون را در گزارشی فهرست کرده است: این جنگ باعث لغو دهها هزار پرواز، تغییر مسیر و برنامهٔ پروازی در سراسر جهان شده و بهدلیل تهدید موشکها و پهپادها، بخش زیادی از حریم هوایی خاورمیانه بسته شده است. صنعت هوانوردی جهانی با بدترین اختلال خود از زمان همهگیری کرونا روبهرو شده و مراکزی مانند فرودگاه بینالمللی دوبی، شلوغترین فرودگاه جهان برای مسافران بینالمللی، تحت فشار قرار گرفتهاند.
جتهای خصوصی در حال انتقال مسافران از خلیج فارس هستند و برخی دیگر با سفرهای طولانی زمینی از دل بیابان به عربستان میروند تا پروازی برای بازگشت پیدا کنند. حملونقل هوایی کالاهای دارای تاریخ مصرف نیز آسیب دیده و ارسال محمولههایی از محصولات تازه تا قطعات هواپیما به تأخیر افتاده، زیرا ظرفیت بار کاهش یافته و هزینه حمل افزایش پیدا کرده است.
شرکتهای هواپیمایی جهانی نسبت به افزایش شدید قیمت سوخت جت هشدار دادهاند و از صدها میلیون دلار هزینه اضافی، افزایش قیمت بلیت و کاهش برخی مسیرها خبر میدهند. شرکت «ایزیجت» انتظار دارد قیمت بلیتها تا پایان تابستان افزایش یابد و بلومبرگ گزارش داده که «یونایتد ایرلاینز» ممکن است برای جبران افزایش قیمت نفت، بهای بلیطها را تا ۲۰ درصد بالا ببرد.
قیمت سوخت جت، دومین هزینهٔ بزرگ ایرلاینها پس از نیروی انسانی، از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه (۹ اسفند) دو برابر شده است. حتی شرکتهایی که با قراردادهای پوشش ریسک، خود را در برابر نوسان قیمت نفت محافظت کردهاند نیز در حال افزایش قیمت بلیت، اعمال عوارض سوخت و کاهش ظرفیت هستند.
محدودیتهای حریم هوایی در خاورمیانه ضربهٔ دیگری به شرکتهای هواپیمایی هند زده، که از این منطقه بهعنوان مسیر حیاتی برای پرواز به اروپا و آمریکا استفاده میکردند؛ آن هم پس از اینکه پاکستان پارسال حریم هوایی خود را به روی شرکتهای هواپیمایی هند بست. هند اعلام کرده سقف موقتی قیمت بلیتهای داخلی را که در دسامبر اعمال کرده بود، لغو میکند.
«لوفتهانزا» پیشبینی کرده که جنگ ایران باعث تضعیف برتری شرکتهای هواپیمایی خلیج فارس مانند «امارات» و «قطر ایرویز» در مسیرهای آسیایی شود. شرکتهای مسافرت دریایی خود را برای شرایط سختتر آماده میکنند، زیرا افزایش قیمت نفت هزینهٔ سوخت را بالا برده است. تحلیلگران هشدار دادهاند سود شرکت کارنیوال در سال ۲۰۲۶ ممکن است متحمل بیشترین ضربه شود، زیرا تنها شرکت بزرگ آمریکایی در این صنعت است که هزینهٔ سوخت خود را بیمهٔ ریسک نکرده است.
این جنگ، تصویر خاورمیانه بهعنوان مقصدی امن و لوکس برای گردشگری را تهدید کرده است؛ صنعتی که سالانه حدود ۳۶۷ میلیارد دلار ارزش دارد. همچنین نشان داده که سفرهای هوایی جهانی تا چه اندازه به چند مرکز محدود، بهویژه دوبی، وابسته است. در دوبی و دیگر مراکز خرید بزرگ منطقه، بسیاری از فروشگاهها تعطیل شدهاند یا با حداقل نیرو فعالیت میکنند.
آمریکا از تسلیحات پیشرفتهای علیه اهداف ایرانی استفاده میکند، از جمله موشکهای کروز تاماهاوک، جنگندههای رادارگریز و برای نخستینبار پهپادهای تهاجمی ارزانقیمت یکبارمصرف. پنتاگون همچنین از خدمات هوش مصنوعی شرکت «آنتروپیک»، از جمله ابزار کلاود، در این حملات استفاده کرده است.
پنتاگون در ۲۵ مارس با شرکتهای «بیآیای سیستمز»، لاکهید مارتین و هانیول توافقهایی برای افزایش تولید تسلیحات و تجهیزات نظامی امضا کرد تا ارتش آمریکا را در وضعیت «آمادگی جنگی» قرار دهد.