Ռոբերտ Քոչարյանը Պրահայի փաստաթղթին անվանում է «ապուշ» և մեղադրում Փաշինյանին Արցախի կորստի համար
Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը կրկին մեղադրել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին Լեռնային Ղարաբաղի կորստի համար՝ Պրահայում ստորագրված փաստաթուղթը անվանելով «ապուշ»։ Քոչարյանի խոսքով՝ Փաշինյանը այդ համաձայնագիրը կնքել է առանց Արցախի ժողովրդի լիազորության, ինչը հակասում է 2022 թվականի ապրիլի 14-ին Արցախի Ազգային ժողովի բոլոր հինգ խմբակցությունների ընդունած հայտարարությանը։
Այդ փաստաթղթում ընդգծվել էր, որ Հայաստանի վարչապետը զրկված է Արցախի կարգավիճակի հարցով երկկողմ կամ բազմակողմ բանակցություններ վարելու իրավունքից, իսկ Արցախը երբեք չի ընդունի Ադրբեջանի կազմում գտնվելը։ Սակայն, ինչպես նշում են վերլուծաբանները, Պրահայի փաստաթուղթը վերաբերում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տարածքային ամբողջականության և ինքնիշխանության փոխադարձ ճանաչմանը, ոչ թե ուղղակիորեն Արցախի կարգավիճակին։
Իրադարձությունների ընթացքը ցույց է տալիս, որ ղարաբաղյան հակամարտության լուծման հարցում առանցքային դեր են խաղացել նաև այլ գործոններ։ 2021 թվականի հունվարի 11-ին՝ եռակողմ զինադադարի հաստատումից երկու ամիս անց, Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Մոսկվայում հանդիպել է Նիկոլ Փաշինյանին և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին։
Այդ հանդիպման ժամանակ Ալիևը հայտարարել է, որ «ղարաբաղյան հակամարտությունը լիովին սպառված է», իսկ Պուտինը ոչ մի առարկություն չի ներկայացրել այդ ձևակերպմանը։ Ավելին՝ ռուս առաջնորդը Լեռնային Ղարաբաղում տեղակայված ռուսաստանյան զորախմբի հրամանատար Ռուստամ Մուրադովին հանձնարարել է Լաչինի և Աղդամի շրջաններում մնացած հայ բնակչության կենսագործունեության հարցերը քննարկել կողմերի հետ։
Մոսկովյան հանդիպումից չորս օր անց՝ 2021 թվականի հունվարի 15-ին, Իլհամ Ալիևն առաջին անգամ այցելել է Շուշի՝ ռուսաստանյան զորախմբի անմիջական մասնակցությամբ։ Այնտեղ նա հայտարարել է, որ «չկա Լեռնային Ղարաբաղ, չկա ղարաբաղյան խնդիր», իսկ իր խոսքերը չընդունողներին սպառնացել է «երկաթե բռունցքի հարվածով»։
Այդ պահին Ստեփանակերտի իշխանություններին և հասարակությանը պարզ էր, որ Ալիևի նման հայտարարությունները հնարավոր են դարձել միայն Ռուսաստանի նախագահի համաձայնությամբ։ Միաժամանակ, Հայաստանում սկսվել էր ընդդիմության «Փրկության շարժումը», որը եռակողմ զինադադարը որակել էր որպես «անվերապահ կապիտուլյացիա»։