Երևանում նախատեսված եվրոպական գագաթնաժողովները կհզորացնեն Հայաստանի հանդեպ վստահությունը, ասում է հունգարացի փորձագետը
Եվրոպայի բարձրաստիճան առաջնորդների մայիսյան հավաքը Երևանում՝ Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովը և Հայաստան–Եվրամիություն առաջին գագաթնաժողովը, կարող է բարձրացնել միջազգային վստահությունը Հայաստանի հանդեպ և հավելյալ թափ հաղորդել Երևանի ու Բաքվի միջև խաղաղ գործընթացին։
Այս գնահատականը տվել է Հունգարիայի միջազգային հարցերի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Պետեր Պալ Կրանիցը՝ ընդգծելով, որ նման ձևաչափերը կարող են ուժեղացնել տարածաշրջանային խաղաղության ջանքերը։ Կրանիցի խոսքով՝ հենց այն փաստը, որ Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովը անցկացվում է Երևանում, ուղերձ է, որ Հայաստանը և ընդհանրապես Հարավային Կովկասը եվրոպական հարևանության անբաժան մաս են։
«Սա ուժեղ սիմվոլիկա ունի և ցույց է տալիս, որ Եվրոպան տարածաշրջանից չի հեռացել ու դիտարկում է Հայաստանին և հարևաններին որպես մոտ գործընկեր և հնարավոր դաշնակից»,— նշեց նա։ Միևնույն ժամանակ, փորձագետը նախազգուշացնում է՝ սիմվոլիզմից այն կողմ գագաթնաժողովը չի փոխելու տարածաշրջանային ուժային հավասարակշռությունը և «խաղը փոխող» չի դառնալու Հայաստանի եվրոպական հեռանկարի համար։
Գնահատելով Երևանում կայանալիք առաջին Հայաստան–ԵՄ գագաթնաժողովը՝ Կրանիցը այն «մեծ նշանակության» է համարում ոչ միայն Հայաստանի, այլև Վրաստանի, ինչպես նաև Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի համար։ Նրա մեկնաբանմամբ՝ եթե Հայաստանը կարողանա խորացնել իր տնտեսական ինտեգրումը եվրոպական շուկաներին, դա կարող է աջակցել նաև Վրաստանի եվրոպական ուղուն և նոր թափ հաղորդել ԵՄ–Թուրքիա–Ադրբեջան տնտեսական համագործակցության զարգացմանը։
Նրա խոսքով՝ սա նաև ուղերձ է Ռուսաստանին. երբեմնի տնտեսական ու քաղաքական աջակցությունը բավարար չի եղել, և եթե Մոսկվան ցանկանում է տեսնել Հայաստանին որպես կայուն գործընկեր Եվրասիական տնտեսական միությունում, ապա պետք է առաջարկի «ավելի ավելին, քան պարզապես շուկաներ»։
Հարցին, թե արդյոք սա Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման նոր փուլ է, Կրանիցը արձագանքեց. «Ամբողջովին»։ Նա ակնկալում է տնտեսական և քաղաքական համագործակցության վերաբերյալ կոշտ հանձնառություններ թե՛ Երևանի, թե՛ Բրյուսելի կողմից, սակայն ընդգծում է, որ դա դեռ չի նշանակում լիարժեք մուտք եվրոպական շուկաներ։
«աշխարհագրությունը չի փոխվելու», հիշեցնում է նա՝ հավելելով, որ Եվրոպայի և Հայաստանի միջև ֆիզիկական, իրավական ու անձնական կապերը կմնան համեմատաբար թույլ՝ Հայաստանի և Ռուսաստանի կապերի համեմատ։ Մոտակա խորացման ուղղություններից մեկként Կրանիցը առանձնացնում է էներգետիկան՝ որպես ռազմավարական ոլորտ, որտեղ կախվածությունները սահմանափակում են Հայաստանի մանևրելու հնարավորությունները արտաքին հարաբերություններում։
Նրա գնահատմամբ՝ եվրոպական տեխնոլոգիաներն ու կապիտալը կարող են ամրապնդել տնտեսության դիմակայունությունը՝ զարգացնելով այլընտրանքային աղբյուրներ՝ հիդրո և երկրաջերմային էներգիա, կենսազանգվածային լուծումներ, ինչպես նաև կանաչ տեխնոլոգիաներ՝ քամուց մինչև արևային։ Նրա խոսքով՝ եվրոպական ընկերությունները կարող են նպաստել նաև TRIPP միջանցքի զարգացմանը կամ կիսվել սահմանային համագործակցության լավագույն փորձով։
Փորձագետը կարևորում է, որ Եվրոպան պատրաստ լինի ավելի մեծ ծավալով ներմուծել հայկական արտահանվող ապրանքներ՝ հատկապես գյուղատնտեսական և ալկոհոլային արտադրանք, որոնք, ըստ նրա, բարձր որակ ունեն։ Դրա համար, ըստ Կրանիցի, անհրաժեշտ են արտոնագրման հստակ մեխանիզմներ և համատեղ մարկետինգ։
Նա նաև խորհուրդ է տալիս խորացնել ներգրավվածությունը Հայաստանի արագ աճող տեխնոլոգիական և ծառայությունների ոլորտներում, մինչդեռ Հայաստանը կարող է ավելի զարգացնել զբոսաշրջային ենթակառուցվածքները։
Անդրադառնալով անվտանգության բաղադրիչին՝ Կրանիցը նշում է, որ եվրոպական առաջնորդների ներկայությունը Հայաստանում՝ Իրանի անմիջական հարևանությամբ, ինքնին ուժեղ ազդակ է, որն իր գնահատմամբ բարձրացնում է միջազգային վստահությունը և կարող է աջակցել Երևանի ու Բաքվի միջև ընթացող խաղաղ գործընթացին։