Με τη νέα Βουλή η προώθηση της επέκτασης συλλογικών συμβάσεων – Κάτω από 50% η κάλυψη εργαζομένων

Η επέκταση των συλλογικών συμβάσεων στην Κύπρο αναμένεται να εξεταστεί από τη νέα σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων, με το σχέδιο δράσης να προωθείται προς την Ευρωπαϊκή Ένωση στο δεύτερο μισό του έτους. Το ζήτημα αποτελεί πάγιο αίτημα του συνδικαλιστικού κινήματος, την ώρα που η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις παραμένει κάτω από 50%.

Η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 για επαρκείς κατώτατους μισθούς υποχρεώνει τα κράτη μέλη όπου η κάλυψη από συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι κάτω από το 80% να καταρτίσουν εθνικό σχέδιο δράσης. Η οδηγία έπρεπε να έχει υιοθετηθεί έως τις 15 Νοεμβρίου 2024. Η Κύπρος βρίσκεται μεταξύ των λίγων κρατών που δεν την έχουν ακόμη υιοθετήσει, παρότι σχετικό νομοσχέδιο είναι έτοιμο και συζητείται με τους κοινωνικούς εταίρους.

Η καθυστέρηση αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην προσφυγή της Δανίας στο Δικαστήριο της ΕΕ για ακύρωση της οδηγίας. Το δικαστήριο επιβεβαίωσε τον περασμένο Νοέμβριο τη νομιμότητά της, ακυρώνοντας ωστόσο ορισμένες διατάξεις, και επικύρωσε τα μέτρα που προωθούν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και την υποχρέωση κατάρτισης εθνικών σχεδίων δράσης.

Έκτοτε, το θέμα συζητήθηκε επανειλημμένα στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα και σε τεχνική επιτροπή μεταξύ υπουργείου Εργασίας και κοινωνικών εταίρων, με το νομοσχέδιο να τροποποιείται αρκετές φορές λόγω αποκλίσεων στις θέσεις. Το νέο προσχέδιο αναμένεται να τεθεί ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπως θα διαμορφωθεί μετά τις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου, αφού προηγηθεί έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο.

Το νομοσχέδιο για την υιοθέτηση της ευρωπαϊκής οδηγίας τιτλοφορείται «Ο περί της Επάρκειας Κατώτατων Μισθών Νόμος του 2026». Σκοπός του είναι η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, ιδίως της επάρκειας των κατώτατων μισθών, ώστε να συμβάλει στην ανοδική κοινωνική σύγκλιση και στη μείωση της μισθολογικής ανισότητας.

Σύμφωνα με το προοίμιό του, θεσπίζεται πλαίσιο για την επάρκεια των νομοθετημένων κατώτατων μισθών με στόχο αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων ως μέσου καθορισμού μισθών και την ενίσχυση της αποτελεσματικής πρόσβασης των εργοδοτουμένων σε προστασία με τη μορφή κατώτατου μισθού.

Μέχρι στιγμής, η ΕΕ δεν έχει εκκινήσει διαδικασία κατά της Κύπρου για μη εφαρμογή της οδηγίας, ωστόσο έχει ζητήσει ενημέρωση για την καθυστέρηση. Σύμφωνα με πληροφορίες από πηγές προσκείμενες στο Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων του υπουργείου Εργασίας, η Κομισιόν ζήτησε διευκρινίσεις για τους λόγους της καθυστέρησης στην έγκριση του νομοσχεδίου και για τον προγραμματισμό υιοθέτησης της οδηγίας.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι το υπουργείο ενημέρωσε πως η οδηγία θα εφαρμοστεί πριν τον ερχόμενο Σεπτέμβριο και ότι τον Οκτώβριο θα προωθηθεί στην ΕΕ σχετική έκθεση με δεδομένα και σχέδιο δράσης για την αύξηση της κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Με βάση την οδηγία και τη νομοθεσία που προωθείται, τα κράτη όπου η κάλυψη είναι κάτω του 80% υποχρεούνται να καταρτίσουν σχέδιο δράσης για την επέκταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων. Στην Κύπρο, το ποσοστό βρίσκεται εδώ και καιρό κάτω από το 50%, με τις συντεχνίες να υποστηρίζουν ότι πλέον μόνο το 43% των εργαζομένων καλύπτεται από συλλογικές διαπραγματεύσεις.