Պատերազմի ավարտը, երեք կղզիները և արաբական երկրների կողմից փոխհատուցման պահանջի հավանականությունը, Ալի Ֆայադ
Այս պատերազմի և Թրամփի կառավարության հաջորդ քայլերի քննարկումների ժամանակ Խարգ կղզու և դրա հնարավոր գրավման մասին խոսակցությունները վերջին օրերին հաճախ են հնչում։ Ի վերջո, թե պատերազմի եւ դրա հետևանքների արդյունքը ինչ կլինի, դեռևս հիմնական քաղաքական ու տեսական քննարկումների առարկան է, որը զբաղեցրել է մեր մտավորական ու քաղաքական տարածքը։
Որ սցենար էլ որ պատկերացնենք այս պատերազմի ավարտի համար՝ լինի ռեժիմի փլուզումը (թե ուրեմն այդպես լինի) կամ Թրամփի պահանջած «պայմանական կապիտուլյացիան», ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի պահանջները որպես հիմնական պահանջատերեր, կլինեն դրա հետևանքների հիմնական պայմանները։
Թրամփը, որպեսզի իրեն պատերազմի հաղթող ներկայացնի, ԱՄՆ-ին որպես գերիշխան երկիր պահպանի ու արդարացնի ներքին քննադատներին ու արդարացնի այս պատերազմի միլիարդավոր ծախսերը, պետք է հաղթանակով ու ձեռքերով լքի այս դաշտը։
Սկզբում Թրամփը պատրաստ էր բանակցել ու իր պահանջները պարտադրել, սակայն պատերազմի շարունակությունն ու ծախսերը, որոնք ԱՄՆ-ի, Իսրայելի ու Արևմտյան աշխարհի վրա են բարդվել, այլևս բավարար չեն հաղթանակի հայտարարության, բանակցությունների ու այս ռեժիմի հետ նույն կառուցվածքի շրջանակներում հաշտվելու համար։
Հատկապես, քանի որ նա արդեն որոշ ռեժիմի ղեկավարների, ովքեր կարևոր դեր ունեին դրա կառուցվածքում, ուղարկել է անդրաշխարհ։
Իրականությունն այն է, որ եթե այս ռեժիմը որևէ ձևով շարունակի գոյատևել, բացի կոտրված, նվաստացած ու վրեժխնդիր բնույթից, Թրամփի նախագահության ավարտից ու տարածաշրջանային ու համաշխարհային աշխարհաքաղաքական փոփոխություններից հետո, նա կվերակառուցի իրեն, հատկապես ռազմական ոլորտում, և վրեժխնդրության համար ձեռնարկելու է ցանկացած քայլ...
Այս իրավիճակի ու պատերազմի ներկա պայմանների հիման վրա, երբ հարևան երկրները նույնպես հավանաբար կմիանան ըստ ապացույցների, հարցն այն է, թե արդյոք Թրամփն ու իր գործընկերները կտան այս ռեժիմին երկրորդ հնարավորություն։ Եթե դա տեղի ունենա (ինչը маловероятно), պատերազմը ոչ մի ձեռքբերում չի ունենա Թրամփի ու Իսրայելի համար, և նրանք կճանաչվեն պարտված կողմ
Այս պահին հակառակ ուժերի ու նույնիսկ նրա կուսակիցների կողմից պատերազմի վերաբերյալ քննադատությունների ֆոնին, արդյոք Թրամփը պատրաստ է պարտված ու նվաստացած կերպարով պատերազմի դաշտը լքելը? Պատերազմի շարունակությունն ու Թրամփի կողմից ԱՄՆ-ի զինված ուժերի ցամաքային պատերազմին ներգրավումը փակում են ցանկացած բանակցությունների ու երկխոսության հնարավորությունը։
Իսրայելը, որպես ԱՄՆ-ի ռազմավարական դաշնակից, չի հանդուրժի Իրանի ներկայությունը այս տարածաշրջանում՝ այս ռեժիմի առաջնորդությամբ, և կպարտադրի իր քաղաքականությունն ու պահանջները Թրամփի ուղղվածությանը։
Մյուս կողմից, ռեժիմի կողմից Արաբական երկրների՝ ներառյալ ԱՄԷ-ի, Բահրեյնի, Սաուդյան Արաբիայի, նույնիսկ Կատարի ու Օմանի վրա իրականացվող հարձակումները հիմա արդեն ստեղծում են պատերազմին նրանց մասնակցության անխուսափելի կամ նույնիսկ գիտակցված հիմքերը։
Իրականությունն այն է, որ լինի թե այս երկրները ուղղակիորեն ներգրավվեն պատերազմում, թե ոչ, ռեժիմի կողմից նրանց կրած հարվածները արդեն ծանր հարվածներ են հասցնում նրանց աճող տնտեսություններին ու տնտեսական ու արդյունաբերական շինարարություններին։ Այս թեմայի հիման վրա հարցն այն է, թե պատերազմի ավարտից հետո՝ որևէ ձևով, արդյոք նրանք չեն պահանջելու փոխհատուցում?
Հատկապես, քանի որ նրանք արդեն հիմա նույնպես խոսում են ռեժիմի ունեցվածքների բռնագրավման մասին։
Եվ արդյոք Թրամփը, ով հայտարարում է, որ չի գիտի, թե արդյոք Իրանի ներկայիս սահմանները կմնան նույն ձևով, որպեսզի հանգստացնի Պարսից ծոցի ափամերձ շեյխությունները ու նրանց հանդուրժի ռեժիմի ռազմական հարվածների դիմաց, ինչպես նաև իմանալով նրանց «Իրանի» հետ տարաձայնությունները երեք կղզիների շուրջ, պատերազմի ավարտից հետո՝ որևէ ձևով, արդյոք չի կհանձնի այդ կղզիները որպես փոխհատուցում?
Հատկապես, քանի որ այդ կղզիները կարևոր դեր են խաղում Պարսից ծոցի աշխարհագրության ու Հորմուզի նեղուցի ռազմավարական տարածքներում։
Իմ կարծիքով, այս հարցը պետք է հիմա իսկ դիտարկվի ընդդիմության ուժերի կողմից ու քննարկվի, որպեսզի պատրաստ լինեն արաբների կողմից հնարավոր փոխհատուցման պահանջների ու նրանց կարծիքով «վերադարձի» Աբու Մուսա, Մեծ Տանբ ու Փոքր Տանբ կղզիների վերաբերյալ, հատկապես Իրանի ռազմական պայմանների թուլացումից, ռեժիմի փլուզումից կամ «ախունդների» հակազգային ռեժիմի կապիտուլյացիայի հետևանքով, և պատրաստ լինեն պաշտպանել Իրանի ներկայիս սահմանները ամբողջությամբ։