عفو بینالملل: آتشبسهای موقت بحران انسانی را مهار نمیکند؛ هشدار درباره «خطر دوگانه» برای غیرنظامیان ایران

سازمان عفو بینالملل هشدار داد آتشبسهای موقت در خاورمیانه قادر به جلوگیری از تشدید بحران انسانی نیست و رهبران جهان باید فوراً برای برقراری یک آتشبس جامع، پایدار و منطقهای اقدام کنند. این نهاد حقوق بشری در بیانیهای که روز چهارشنبه ۹ اردیبهشت منتشر شد، همچنین تأکید کرد غیرنظامیان در ایران همچنان با «خطر دوگانه» جنگ و سرکوب روبهرو هستند.

به گفته عفو بینالملل، با وجود کاهش نسبی شدت درگیریها، وضعیت «بسیار ناپایدار» است و میلیونها غیرنظامی در معرض خطر قرار دارند. در هفتههای اخیر تبادل تهدید میان ایران و آمریکا ادامه داشته و در لبنان نیز درگیریها بهطور کامل متوقف نشده است. اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، با اشاره به حملات ۹ اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران گفت این حملات ناقض منشور سازمان ملل بوده و چرخهای از اقدامات تلافیجویانه را رقم زده است.

به گفته او، از آن زمان تاکنون بیش از پنج هزار نفر در منطقه کشته شدهاند و زندگی میلیونها نفر دستخوش تغییر شده است. او تأکید کرد همه طرفهای درگیر، از جمله ایران، آمریکا، اسرائیل و حزبالله لبنان، در انجام حملات غیرقانونی نقش داشتهاند و بیاعتنایی به جان غیرنظامیان «نگرانکننده» است.

طبق این بیانیه، موج جدید جنگ و درگیری از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و به سرعت به یک درگیری چندجانبه در سطح منطقه تبدیل شد که دستکم ۱۲ کشور را درگیر کرده است. عفو بینالملل میگوید این درگیریها علاوه بر تلفات انسانی، به تخریب گسترده زیرساختهای حیاتی، آسیبهای زیستمحیطی و شوکهای اقتصادی در سطح منطقه و جهان انجامیده است.

در ایران، به گفته عفو بینالملل، تا ۱۸ فروردین دستکم سه هزار و ۳۷۵ نفر کشته و حدود ۲۵ هزار نفر زخمی شدهاند. این سازمان میافزاید این حملات در حالی رخ داد که جامعه ایران همچنان از پیامدهای سرکوب خونین اعتراضهای دیماه ۱۴۰۴ آسیبدیده است. بنا بر این بیانیه، در روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه، نیروهای حکومتی هزاران معترض را در نقاط مختلف کشور، اغلب با شلیک مستقیم گلوله از جمله گلولههای جنگی، کشتند و این کشتار را بدون ارائه مدرک به عوامل خارجی نسبت دادند.

عفو بینالملل در بخش دیگری از بیانیه خود هشدار داده است غیرنظامیان در ایران با «خطر دوگانه» مواجهاند: از یک سو احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل وجود دارد و از سوی دیگر مقامهای جمهوری اسلامی سرکوب داخلی را تشدید کردهاند. به گفته این سازمان، پس از آغاز این حملات، بازداشتهای گسترده، اعدامها و محدودیتهای شدید اینترنتی افزایش یافته است.

در این بیانیه آمده است که دستکم ۱۹ نفر اعدام شدهاند و موارد متعددی از ناپدیدسازی قهری و شکنجه گزارش شده است. عفو بینالملل همچنین لبنان را نمونهای از ناکارآمدی آتشبسهای موقت دانسته است. به گفته این سازمان، دور تازه درگیری میان اسرائیل و حزبالله پس از حملات ۹ اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران شدت گرفت؛ حزبالله حملات موشکی و راکتی به شمال اسرائیل را از سر گرفت و اسرائیل نیز با حملات هوایی گسترده به جنوب لبنان و حومه بیروت پاسخ داد.

حزبالله لبنان از سوی ایالات متحده سازمانی تروریستی شناخته میشود و اتحادیه اروپا تنها شاخه نظامی آن را تروریستی میداند؛ شاخه سیاسی این گروه در پارلمان لبنان نماینده دارد. به دنبال تشدید تنش، تبادل حملات تقریباً روزانه میان دو طرف به کشته شدن غیرنظامیان و تخریب گسترده برخی زیرساختها، بهویژه در جنوب لبنان، انجامید.

تا زمان اعلام توافق برای آتشبس، بیش از دو هزار و ۲۰۰ نفر، از جمله ۱۷۷ کودک، کشته و هزاران نفر زخمی شده بودند. عفو بینالملل میگوید این آتشبس شکننده بوده و به توقف کامل درگیریها منجر نشده است؛ به ادعای این سازمان، حتی پس از اعلام آتشبس، ارتش اسرائیل به حملات هوایی و تخریب زیرساختهای غیرنظامی ادامه داده و حزبالله نیز حملات خود را بهطور کامل متوقف نکرده است.

این نهاد حقوق بشری از رهبران جهان خواسته است برای مهار بحران، آتشبسی جامع و پایدار را در سراسر منطقه تضمین کنند. با این حال عفو بینالملل تأکید میکند حتی یک آتشبس پایدار نیز بدون اقدامات اساسی برای حفاظت از حقوق بشر و پاسخگویی عاملان نقضها، امنیت واقعی برای شهروندان ایران به همراه نخواهد داشت.