انتقاد تند ترامپ از رفتار ایران در تنگه هرمز؛ «این توافقی نیست که داشتیم»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در آستانه گفتوگوهای برنامهریزیشده با ایران برای پایاندادن به جنگ، با سلسله پستهایی در شبکه اجتماعی تروث سوشال از نحوه مدیریت تنگه هرمز توسط تهران به تندی انتقاد کرد؛ موضعگیریهایی که به گفته معاملهگران با افزایش دوباره قیمت نفت در بازارهای آسیا همراه شد.
ترامپ پنجشنبهشب به وقت واشینگتن ظرف کمتر از دو ساعت سه بار درباره تنگه هرمز نوشت و لحن خود را هر بار تندتر کرد. او ابتدا با واکنش به گزارشهایی درباره تلاش جمهوری اسلامی برای وضع تعرفه بر نفتکشهای عبوری از تنگه گفت: «گزارشهایی منتشر شده که از اعمال تعرفه ایران بر نفتکشهای عبوری از این تنگه حکایت دارند.
بهتر است که این کار را نکرده باشند. و اگر هم کردهاند، بهتر است بلافاصله متوقفش کنند.» پیشتر چند مقام سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی از چنین تصمیمی سخن گفته بودند؛ موضوعی که با مخالفت ضمنی آمریکا روبهرو شده بود. همزمان در آغاز آتشبس، عمان از رایزنی با تهران برای تنظیم مقررات عبور «آزادانه و مجانی» کشتیها از این آبراه کلیدی خبر داده بود.
یک روز پس از آغاز آتشبس شکننده، روایتها از وضعیت تنگه همچنان متناقض بود: تهران تأکید میکند تنگه هرمز هنوز بسته است و تنها شناورهایی که با ایران هماهنگ کرده و مجوز دریافت کرده باشند میتوانند عبور کنند، اما دولت آمریکا اصرار دارد تنگه باز شده است. بازگشایی تنگه هرمز در هفتههای پنجم و ششم جنگ به یکی از خواستههای اصلی ترامپ برای توقف حملات به ایران تبدیل شده بود.
اندکی بعد، ترامپ در پستی دیگر با انتقاد تند از شورای سردبیری روزنامه والاستریت ژورنال، اعلام پیروزی خود مقابل ایران را «زودهنگام» ندانست و آن را «پیروزی قطعی» توصیف کرد. او تأکید کرد «به خاطر او، ایران هرگز سلاح هستهای نخواهد داشت» و وعده داد بهزودی شاهد عرضه گسترده نفت در بازارهای جهانی خواهیم بود، چه با همراهی تهران و چه بدون آن؛ اظهاراتی که تلویحاً به آزادشدن عبور نفتکشها از تنگه اشاره داشت.
ترامپ سپس در سومین پست خود طی همان شب، لحن را باز هم تندتر کرد و نوشت ایران در زمینه عبور نفت از تنگه هرمز «رفتاری بسیار بد، و چهبسا غیرمحترمانه» در پیش گرفته است. او هشدار داد: «این، آن توافقی نیست که با هم داشتیم!» مسئله بازگشایی تنگه هرمز و عبور امن، آزادانه و بدون هزینه شناورها اکنون به دغدغه رهبران دیگر کشورها نیز بدل شده است.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در تماسی تلفنی با ترامپ «گامهای بعدی» برای بازگشایی تنگه را به بحث گذاشت. به گفته دفتر نخستوزیری بریتانیا، استارمر که قرار است امروز جمعه ۲۱ فروردینماه پس از دیدار از چهار کشور حوزه خلیج فارس به لندن بازگردد، غروب پنجشنبه از دوحه قطر با رئیسجمهور آمریکا گفتوگو کرده است.
در همین روز، وزیر خارجه بریتانیا نیز وضع تعرفه بر آبراههای بینالمللی را با قانون دریاها در تضاد خواند. ایوت کوپر که در نشستی رسمی در لندن سخن میگفت، با تأکید بر اهمیت گشایش تنگه هرمز گفت هیچ کشوری نمیتواند چنین آبراهی را ببندد، زیرا این اقدام با اصول بنیادین قانون دریاها مغایرت دارد.
او افزود اعمال تعرفه بر عبور و مرور در آبراههای بینالمللی نیز خلاف قانون دریاست و «معنای آزادی دریانوردی این است که کشتیرانی باید آزاد و بدون هزینه باشد». این کشاکشها در حالی جریان دارد که طرفین برای گفتوگوهای برنامهریزیشده پیشرو آماده میشوند؛ گفتوگوهایی که سرنوشت وضعیت تنگه هرمز و ثبات بازارهای انرژی را بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار خواهد داد.