Երևանի Կապույտ մզկիթում կայացավ համաժողով՝ մշակութային ժառանգության թիրախավորման մասին
Երևանի Կապույտ մզկիթը ապրիլի 8-ին դարձավ հարթակ՝ քննարկելու, թե ինչպես է պատերազմը դիտավորությամբ թիրախավորում պատմական ու մշակութային արժեքները։ «Պատմական ժառանգության թիրախավորում. պատերազմական հանցագործություն և մշակութային ահաբեկչություն» վերնագրով մասնագիտական համաժողովին մասնակցում էր Հայաստանում Իսլամական Հանրապետության Իրանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին։
Համաժողովից առաջ դեսպանի ներկայությամբ անցկացվեց առանձնացված արարողություն․ Կապույտ մզկիթին հանձնվեցին երկու տապանաքար՝ Հայկական պատմական-մշակութային ժառանգության հետազոտությունների կենտրոնի նվերը։ Երկու հուշարձաններն էլ թվագրվում են 19-րդ–20-րդ դարերով և կրում են պարսկալեզու մակագրություններ։
Դրանց նվիրաբերությունը 18-րդ դարի այս ճարտարապետական հուշարձանին հատուկ խորհրդանշական իմաստ ունի. Կապույտ մզկիթը համարվում է հայ-իրանական բազմադարյա մշակութային երկխոսության ամենախոսուն վկայություններից մեկը։
Կազմակերպիչների օրակարգով համաժողովի առանցքում էր պատմական ու մշակութային հուշարձանների դիտավորելի ոչնչացման թեման՝ կապակցված Իրանին ուղղված ռազմական հարվածներին, որոնք, ըստ քննարկման ներկայացման, վերագրվում էին Իսրայելին ու Միացյալ Նահանգներին և շարունակվում էին ավելի քան մեկ ամիս։
Պատմաբաններ, իրանագետներ և մշակութային ժառանգության մասնագետներ քննարկեցին այդ արժեքների նշանակությունը 21-րդ դարում, հայ-իրանական կիսված ժառանգությունը, ինչպես նաև հարվածների հետևանքով վնասված կոնկրետ հուշարձաններ։ Ողջույնի խոսքում դեսպան Շիրղոլամին շեշտեց, որ գրոհների առաջին իսկ օրը թիրախավորվել են երկրի հոգևոր առաջնորդը և նրա պատմական դպրոցներից մեկը։
«Գրոհողը մեր դեմ կիրառեց պատերազմական հանցագործությունների ամբողջ զինանոցը։ Քաղաքակրթություն ու մշակութային ժառանգություն ստեղծած իրանցի ժողովուրդը առաջին իսկ պահից կանգնեց դրա պաշտպանությանը, ինքնակազմակերպվեց ու վերջապես ստիպեց հակառակորդին նահանջել»,— ասաց դիվանագետը։
Իր խոսքում նա անդրադարձավ նաև իրավական հարթությանը՝ հղում անելով միջազգային հումանիտար իրավունքի նորմերին և զինված հակամարտությունների ընթացքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին կոնվենցիաներին։ Համաժողովի մասնակիցների ձևակերպմամբ՝ մշակութային ժառանգության օբյեկտների ոչնչացումը պատերազմի պայմաններում չի կարող դիտարկվել որպես «կողմնակի կորուստ».
այն ինքնուրույն հանցանք է, որն ուղղված է ժողովուրդների պատմական հիշողությունն ու ինքնությունը ջնջելուն։