Ρήγμα στον ΟΠΕΚ: Η αποχώρηση των ΗΑΕ και ο πόλεμος αναδιατάσσουν την παγκόσμια ενεργειακή τάξη
Ένα ισχυρό σοκ διαπερνά τον ΟΠΕΚ μετά τη μονομερή, ξαφνική ανακοίνωση αποχώρησης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. «Αν η έξοδος των ΗΑΕ αποτελεί οιωνό, τότε το καρτέλ μπορεί να διαλυθεί υπό το βάρος του ανταγωνισμού», σχολίασε χθες η Wall Street Journal, ενώ ο ενεργειακός αναλυτής της MST Σαούλ Κάβονιτς δήλωσε στους Financial Times ότι «αυτή είναι η αρχή του τέλους για τον ΟΠΕΚ».
Το ερώτημα που έθετε το ίδιο δημοσίευμα —αν το πετρελαϊκό καρτέλ θα επιβιώσει της αποχώρησης— κυριαρχεί πλέον στις αγορές. Πολλά θα κριθούν από τις επόμενες κινήσεις των μεγάλων παικτών.
Μπορεί η Σαουδική Αραβία, η αδιαμφισβήτητη ηγέτιδα του ΟΠΕΚ, να διατηρήσει τον διεθνή ρόλο της χωρίς τον βασικότερο εταίρο της; Θα βρεθεί το Ιράν σε τροχιά ρήξης με το Ριάντ και τα εναπομείναντα κράτη-μέλη, αφαιρώντας από τον ΟΠΕΚ ακόμη μερικά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως; Θα επιχειρήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Ντόναλντ Τραμπ —ο οποίος χθες χαιρέτισε την αποχώρηση των ΗΑΕ— να δώσουν τη χαριστική βολή στο καρτέλ, θεωρώντας το εμπόδιο στα σχέδιά τους τόσο για την αγορά πετρελαίου, όπου ήδη το αμερικανικό αργό πρωταγωνιστεί, όσο και για τη Μέση Ανατολή; Και τέλος, ποια θα είναι η στάση της Μόσχας: θα μείνει πιστή στη συνεργασία με το Ριάντ στο σχήμα «ΟΠΕΚ+» ή θα πιέσει για αναβαθμισμένο ρόλο, γνωρίζοντας ότι ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν τη χρειάζεται; Οι αναταράξεις στον ΟΠΕΚ αντηχούν ευρύτερους τριγμούς στο μεταπολεμικό σύστημα διεθνών συμμαχιών —από τον ΟΗΕ και το ελεύθερο εμπόριο έως τις συμφωνίες για την κλιματική κρίση και τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων.
Η παλιά τάξη πραγμάτων δείχνει να φθίνει, ενώ μια νέα διαμορφώνεται με ταχείς ρυθμούς. Παράλληλα, ο πόλεμος στο Ιράν, που έχει εξελιχθεί σε ευρύτερη αναμέτρηση σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, επιταχύνει τις εξελίξεις. Το ενεργειακό σοκ είναι ήδη παγκόσμιο: η ποσότητα του αργού που έχει αποσυρθεί από τις αγορές εκτιμάται ότι είναι, ποσοστιαία, μεγαλύτερη από κάθε άλλη μεγάλη κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Αυτό αναγκάζει τις κυβερνήσεις και τις εταιρείες να επανεξετάσουν ρόλους και τοποθετήσεις, προκαλώντας νέες ισορροπίες και αιφνίδιες ανατροπές. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, για τον ΟΠΕΚ η ιστορία μοιάζει να επαναλαμβάνεται αντίστροφα.
Πριν από 53 χρόνια, η ισχύς του απογειώθηκε εν μέσω της κρίσης του Γιομ Κιπούρ και του αραβικού εμπάργκο, που εκτόξευσε τις τιμές, τραυματίζοντας τους αμερικανούς καταναλωτές και τροφοδοτώντας υψηλό πληθωρισμό και χαμηλή ανάπτυξη. Σήμερα, η ύπαρξή του απειλείται από μια άλλη κρίση στο ίδιο θέατρο και με οικείους πρωταγωνιστές από τη μία πλευρά —το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
Όπως επισημαίνουν αναλύσεις, εκείνη η κρίση γέννησε προσπάθειες θωράκισης απέναντι σε μελλοντικά σοκ· το πώς θα μετουσιωθεί η τρέχουσα αναταραχή θα κρίνει όχι μόνο την πορεία του ΟΠΕΚ, αλλά και το σχήμα της επόμενης ενεργειακής και γεωπολιτικής εποχής.