Βορκάς: Η φορολογική μεταρρύθμιση ενίσχυσε τη διοίκηση χωρίς επαρκείς εγγυήσεις για τους φορολογουμένους

Η πρόσφατη φορολογική μεταρρύθμιση ενίσχυσε τις εξουσίες της φορολογικής διοίκησης χωρίς αντίστοιχες εγγυήσεις για τους φορολογουμένους, υποστηρίζει ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου (ΠΔΣ), Μιχάλης Βορκάς. Όπως τονίζει, η πολυπλοκότητα του πλαισίου και η απουσία ανεξάρτητου μηχανισμού επίλυσης διαφορών δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας που διαβρώνει την ασφάλεια δικαίου και την εμπιστοσύνη στο σύστημα.

Ο κ. Βορκάς χαρακτηρίζει τη φορολογική δικαιοσύνη «πυρήνα του κράτους δικαίου», με προϋπόθεση ένα πλαίσιο που υπηρετεί βασικές αρχές: δικαιοσύνη, βεβαιότητα, ευχρηστία και αποτελεσματικότητα. Αυτό μεταφράζεται σε κανόνες σαφείς, προβλέψιμους και κατανοητούς.

«Δεν μπορεί ο πολίτης να καλείται να συμμορφωθεί με ένα πλέγμα από διάσπαρτες νομοθεσίες, κανονισμούς και εγκυκλίους, όπου η εφαρμογή συχνά εξαρτάται από ερμηνευτικές οδηγίες και όχι από τον ίδιο τον νόμο», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι η πρόσφατη μεταρρύθμιση δεν αντιμετώπισε τις βασικές θεσμικές αδυναμίες του συστήματος.

Σε ό,τι αφορά τις δικλείδες προστασίας, ο πρόεδρος του ΠΔΣ αναφέρει ότι, παρότι υπάρχουν τυπικοί μηχανισμοί προσφυγής, η πρακτική τους αποτελεσματικότητα περιορίζεται από την πολυπλοκότητα, το κόστος συμμόρφωσης και τις καθυστερήσεις. Κατά τον ίδιο, λείπει ένας πραγματικά ανεξάρτητος και λειτουργικός μηχανισμός επίλυσης φορολογικών διαφορών που να παρέχει γρήγορη, αντικειμενική και ουσιαστική αποκατάσταση.

Ενδεικτικά, υπογραμμίζει ότι ο φορολογούμενος έχει περίπου 60 ημέρες για να υποβάλει ένσταση, ενώ η διοίκηση διατηρεί τη δυνατότητα να επανέλθει σε υποθέσεις. Για τη διοικητική δικαιοσύνη, ο κ.

Βορκάς υπογραμμίζει ότι η πολυπλοκότητα της νομοθεσίας και η εξάρτηση από ερμηνευτικές παρεμβάσεις αυξάνουν τον αριθμό των διαφορών και επιβαρύνουν το σύστημα, με τις καθυστερήσεις να τροφοδοτούν οικονομική αβεβαιότητα, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις που χρειάζονται προβλεψιμότητα.

Ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος έχει εισηγηθεί τη δημιουργία εξειδικευμένου Φορολογικού Δικαστηρίου, όχι μόνο για την αποσυμφόρηση των υποθέσεων αλλά και για την ανάπτυξη τεχνογνωσίας και τον ουσιαστικό, ανεξάρτητο έλεγχο των αποφάσεων της φορολογικής διοίκησης.

Κατά τον πρόεδρο του ΠΔΣ, υπάρχει θεσμική ανισορροπία ανάμεσα στις εξουσίες της διοίκησης και τα δικαιώματα των πολιτών. Η μεταρρύθμιση, όπως λέει, ενισχύει τις αρμοδιότητες του Εφόρου Φορολογίας χωρίς αντίστοιχες εγγυήσεις προστασίας.

Ενδεικτικό της προβληματικής εικόνας είναι ότι η νομοθεσία για τη βεβαίωση και είσπραξη φόρων παραμένει κατακερματισμένη σε νομοθετήματα του 1962 και του 1978, με ανομοιογένεια στη γλώσσα και ανεπαρκή σαφήνεια ως προς τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις, τις προθεσμίες και τις συνέπειες συμμόρφωσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια πράξη ή παράλειψη μπορεί να ενεργοποιήσει παράλληλες διαδικασίες και ευρείες εξουσίες του Εφόρου Φορολογίας, από τη λήψη άμεσων διοικητικών μέτρων όπως δέσμευση ακίνητης περιουσίας και τραπεζικών λογαριασμών μέχρι την επιβολή προστίμων.

«Το ζήτημα δεν είναι φιλολογικό — είναι θεσμικό», καταλήγει ο κ. Βορκάς, επιμένοντας στην ανάγκη για σαφείς κανόνες και ουσιαστικούς μηχανισμούς ελέγχου. Την ίδια ώρα, σημειώνει ότι η εισαγωγή ισχυρών εργαλείων επιβολής πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχες εγγυήσεις υπέρ των φορολογουμένων, ώστε να αποκαθίσταται η ισορροπία μεταξύ φορολογικής εξουσίας και δικαιωμάτων του πολίτη.